terug

(2016)

Ive Marx

VIDEO: 27 min.

Hoe kan het dat er in België, een land met zoveel sociale uitgaven, nog steeds armoede is? Ive Marx neemt ons mee in een verhaal van insiders en outsiders.

februari 2016

1100 euro per maand: volgens wetenschappelijke consensus is dat de armoedegrens in België voor een alleenstaande. Een leefloon in België bedraagt slechts €833,71 per maand. Met zulke cijfers mag het niet verwonderen dat 1,5 miljoen Belgen in armoede leven. Er is ook goed nieuws: armoede neemt niet toe, maar, "we hadden beter moeten doen, en het had al lang moeten afnemen," aldus Marx.

We investeren zoveel in de activering van mensen en toch zijn er zoveel werklozen: ik denk dat ons beleid gewoon niet werkt.

prof. dr. Ive Marx

Belgen zien hun eigen land vaak als één waarin het meestal slecht weer is, maar gelukkig wel een land met een goed sociaal vangnet. Dat is maar gedeeltelijk waar: mensen die structureel werkloos zijn, blijven in de kou staan.

Insiders en outsiders

Eén van de problemen is volgens Ive Marx de versnippering van de kredieten: er zijn veel verschillende systemen van uitkeringen, bijvoorbeeld het tijdskrediet en de tijdelijke werkloosheid. Die systemen hebben de Belgen enorm geholpen met het doorstaan van de laatste financiële crisis, maar aan de andere kant gaat er niet genoeg geld naar hen die al vóór de crisis in geldnood verkeerden.

Dat is het verhaal van insiders en outsiders: als je werk hebt en dus bijdraagt aan de sociale zekerheid, maak je er van tijd tot tijd aanspraak op. Heb je geen job, dan ontsnap je niet aan de armoede.

Ook niet als kind: een onvoorstelbare 17% van de Belgische kinderen groeit op in armoede. Zelfs een gezin met werkende ouders kan financiële problemen hebben, waardoor hun kinderen niet alle kansen krijgen. Ive Marx gelooft dat kinderbijslag een hulp kan zijn, als er tenminste aan inkomstendifferentiatie wordt gedaan: arme gezinnen krijgen dan meer kindergeld dan welgestelde gezinnen.

Er zijn goede redenen om uitkeringen te geven voor tijdskrediet en dergelijke zaken, maar ik denk dat het prioritair is dat die middelen eerst worden ingezet om aan adequate armoedebestrijding te doen.

prof. dr. Ive Marx
Het basisinkomen als oplossing?

En wat met dat radicaal nieuwe idee: het basisinkomen? Marx vindt er een sterke ethische grond voor, maar gelooft niet dat hierdoor armoede zal verdwijnen. Een basisinkomen zoals bijvoorbeeld voorgesteld in Finland bedraagt 1000 euro en is dus veel lager dan een werkloosheidsuitkering. Het kan dus nooit de bestaande sociale zekerheid vervangen. Daarnaast zou een basisinkomen ook negatieve gevolgen kunnen hebben voor de emancipatie van vrouwen.

Je zou denken dat een basisinkomen mensen sowieso niet aanspoort om te werken, omwille van 'de afhankelijkheidsval'. Marx vindt dat die vaak nogal overschat wordt. Het minimumloon in België bedraagt ongeveer €1600 per maand. Het loont dus veel meer om te werken dan om van een uitkering te (proberen) leven.

Dat er een afhankelijkheidsval is: dat is een fictie. Werken loont veel meer dan op een uitkering leven.

prof. dr. Ive Marx

Zo'n hoog minimumloon heeft ook een ander neveneffect: er is weinig laagbetaald werk in ons land. Daardoor is het erg moeilijk om een insider te worden. Een vergelijking met Duitsland en Nederland leert dat lage lonen en tijdelijke contracten helpen de kloof te dichten. Al geeft Marx toe dat dit best een controversieel standpunt is, omdat het ingaat tegen ons Belgisch idee van sterke sociale verworvenheden. Maar om het armoedeprobleem te verhelpen, zal ons beleid hoe dan ook moeten veranderen.

Bio

Ive Marx studeerde politieke en sociale wetenschappen aan de Universiteiten van Gent en Antwerpen en vervolgens economie aan de Universiteit van York. Hij is verbonden aan het Centrum voor Sociaal Beleid Herman Deleeck, waar hij onderzoek leidt in de domeinen van ongelijkheid, sociaal beleid, arbeidsmarkt en migratie.

meer info