terug

(2016)

Anke Hintjens

VIDEO: 30 min.

Hoe kan het dat er in België, een land met zoveel sociale uitgaven, nog steeds armoede is? Anke Hintjens houdt het sociale middenveld en het beleid een spiegel voor.

mei 2016

We ontmoeten Antje Hintjens in de Brugse Poort, het multiculturele hart van Gent. Hintjens is een vrouw met naam en faam in het sociale middenveld. Zo ontving ze dit jaar de Çavaria award voor haar jarenlange strijd tegen de discriminatie van holebi’s. Ook armoede is een thema dat haar nauw aan het hart ligt. In haar warm pleidooi voor een solidaire samenleving houdt ze het beleid en het sociale middenveld een spiegel voor.

De relativiteit van 'relatieve armoede'

Volgens socioloog Ive Marx blijft armoede in België de laatste decennia stabiel. Anke Hintjens trekt dat in twijfel en wijst op de relativiteit van het concept ‘relatieve armoede’.

Armoede neemt volgens haar wel degelijk toe. Ze heeft het dan over de concrete, geleefde armoede. Die zie je volgens haar niet in de gebruikte cijfers. Hintjens noemt twee oorzaken: het politieke beleid van bezuinigingen en de hoge huurprijzen.

Ze hebben altijd gezegd: ‘Privatisering gaat alles goedkoper maken’. Maar het is niet goedkoper geworden, het is slechter geworden. Dus daar moet je goed kijken: waarom werkte het niet en hoe willen we vandaag dat het wel werkt?

Anke Hintjens
Rol van het middenveld

Volgens Hintjens bestaat er veel verwarring rond het begrip 'armoedebestrijding'. Armoedebestrijding betekent voor haar dat je als samenleving de rijkdom eerlijk gaat herverdelen én dat je sterke openbare diensten hebt. Het middenveld kan in dat opzicht niet de taak overnemen die de overheid zou moeten doen.

Armoedeorganisaties hebben wel een belangrijke rol te spelen om mensen onderaan de maatschappelijke ladder opnieuw zelfvertrouwen te geven. Hintjens merkt op dat de institutionalisering van sommige organisaties de laatste jaren niet altijd tot meer professionalisering heeft geleid. Ook op dat vlak is er nog werk aan de winkel.

Als mensen samenleven, ontstaan er conflicten en die kan je proberen individueel op te lossen: door te gaan vechten, door een band plat te steken, door racistisch worden. Dat zijn individuele pseudo-oplossingen. Politiseren is die problemen als groep bekijken en die als groep oplossen.

Anke Hintjens
Vakbonden onder vuur

De vakbonden hebben volgens Hintjens een belangrijke sleutel in handen om (opnieuw) tot een eerlijkere herverdeling te komen. Maar ze nemen het thema van armoedebestrijding te weinig op.

Het probleem is dat vakbonden vertrekken vanuit hun leden. Mensen die langdurig ziek en/of werkloos zijn, en dus helemaal onderaan de ladder staan, zijn echter meestal geen lid (meer) van de vakbond. Ondanks samenwerkingsverbanden met bijvoorbeeld Netwerk Tegen Armoede missen de vakbonden nog te veel voelsprieten bij die mensen, aldus Hintjens.

Het is voor haar geen geheim dat de vakbonden onder druk staan. Het politieke beleid is de krachtverhoudingen aan het veranderen ten voordele van de werkgevers. De bezuinigingen in de sociale zekerheid, de beweging naar meer flexibilisering ... De vakbonden zitten daar in het defensief: een ondankbare positie. Maar er is ook een andere kant, zegt ze:

Vergelijk het met iemand in armoede, die zou ‘zichzelf eens af en toe moeten oppakken’. Wel, de vakbond zou ‘zichzelf ook af en toe eens moeten oppakken’. De interne werking zou veel democratischer kunnen. De secretaris zou gekozen moeten worden. Daar is een interne zwakte: er is te weinig democratie ten opzichte van zijn leden.

Anke Hintjens

Het is volgens Hintjens terecht om te zeggen: ‘je mag aan onze sociale verworvenheden niet raken’. Neemt voor haar niet weg dat er een probleem was én is met het functioneren openbare diensten. De vakbonden laten veel steken vallen in het formuleren van goede alternatieven.

Hart boven Hard

Hart boven Hard komt wel met die positieve alternatieven. Hintjens pleit dan ook voor (nog) meer samenwerking tussen deze brede burgerbeweging en de vakbonden. Een concreet idee zou het opmaken van een behoeftenkadaster kunnen zijn, bijvoorbeeld met betrekking tot de werkdruk. De vakbonden zouden aan hun leden kunnen vragen hoeveel personeel hun dienst nodig heeft om werkbaar te zijn.

Betaalbaar wonen

Hintjens ziet ook de stijgende huurprijzen als een belangrijke oorzaak van armoede in België. Enkele jaren geleden voerde ze nog actief campagne voor betaalbare woningen in Gent.

Zowel het beleid als het middenveld beseffen volgens haar nog onvoldoende hoe moeilijk het is om vandaag een betaalbare woning te vinden met een normaal inkomen. Zo verdwijnt makkelijk een derde van het inkomen naar de huur: een ongezonde situatie.

Voor mensen met een leefloon vormt huren vaak een onmogelijke opdracht. Meer dan de helft van het inkomen gaat bij hen naar de woning. Dan schiet er nog heel weinig over voor andere basisbehoeften. Sociale woningbouw is daarom heel belangrijk, maar het beleid kiest andere wegen. Vlaanderen heeft bovendien een zeer laag aantal sociale woningen: 6 procent, dat hoort bij het laagste van Europa.

Het grote geld dat gebruikt wordt voor woonbeleid gaat naar de eigenaars en naar mensen die een eigen woning hebben. Dat is eigenlijk herverdeling van overheidsgeld naar mensen die het beter hebben. Mensen die in de miserie zitten, die moeten huren, die krijgen amper financiële steun.

Anke Hintjens
Samenwonen

Andere vormen van samenwonen dienen zich aan, zoals cohousingprojecten. Daar is Hintjens positief over, al merkt ze op dat dat meestal intiatieven zijn van en voor de meer gegoede medemens. Het grote probleem is dat veel mensen in armoede alleen wonen of illegaal samenwonen: ze wonen feitelijk samen, maar laten dit niet als dusdanig registreren uit schrik dat hun uitkering zal verlaagd worden.

Ook hier pleit ze voor een sociaal recept:

Geef iedereen toch gewoon een menswaardig inkomen en laat iedereen samenwonen met wie, wanneer en hoe ze dat willen.

Anke Hintjens

Bio

Anke Hintjens was jarenlang woordvoerder bij de holebifederatie (vandaag Çavaria). Ze werkte bij verschillende overheidsdiensten en sociale organisaties. De laatste jaren is ze actief met haar muziekproject Duwoh.

Facebookpagina van Duwoh